Vị trí: Nằm bên bờ tả ngạn sông Hồng, làng gốm
Bát Tràng thuộc huyện Gia Lâm, cách trung tâm thủ đô Hà Nội hơn 10km về
phía đông – nam.
Ðặc điểm: Làng gốm Bát Tràng đã tồn tại ở ven đô Thăng Long với tư cách một làng nghề khoảng hơn 500 năm nay.
Tên
Bát Tràng được hình thành từ thời Lê, đó là sự hội nhập giữa 5 dòng họ
gốm nổi tiếng của làng Bồ Bát xứ Thanh với dòng họ Nguyễn ở đất Minh
Tràng. Năm dòng họ lớn gồm các họ Trần, Vương, Nguyễn, Lê, Phạm đã nhóm
họp và quyết định đưa một số nghệ nhân, thợ gốm và gia đình con cháu
dời làng di cư về phía kinh thành Thăng Long tìm đất lập nghiệp. Họ
dừng chân tại vùng 72 gò đất trắng làng Minh Tràng.
Gốm Bát
Tràng từ xưa đến nay đã lưu hành trên khắp mọi miền đất nước, thậm chí
ra cả nước ngoài. Sản phẩm gốm Bát Tràng như lọ độc bình, song bình,
bát vẽ chuồn, bát vẽ các tích cổ...đã được các lái thương Bồ Ðào Nha,
Nhật Bản, Hà Lan, Pháp... mua với số lượng lớn. Nhiều nghệ nhân Nhật
Bản đã bắt chước phong cách tạo hình, nét vẽ phóng khoáng, màu men đa
dạng, giản dị, mộc mạc mà sâu lắng của gốm Bát Tràng.
Từ những
thế kỷ trước, đồ gốm Bát Tràng đã thuộc loại cao cấp, quý hiếm nhưng
phần nhiều là đồ thờ: chân đèn, lư hương, bình hoa. Về sau, do thị hiếu
phát triển, cộng với nhu cầu thị trường, gốm Bát Tràng đã có nhiều đồ
gia dụng, phổ biến nhất là bát, đĩa, bình, lọ. Ngày nay, cái khéo cái
tài của người làng gốm Bát Tràng được phát huy cao độ trong cơ chế thị
trường. Nhiều mặt hàng phong phú về chủng loại và kiểu dáng đã được sản
xuất. Các loại gốm mỹ thuật, gốm sứ công nghiệp, đồ giả cổ, gốm xây
dựng cao cấp đã dần được sản xuất nhiều hơn đồ gốm gia dụng. Bây giờ
những mặt hàng truyền thống xưa chỉ được làm khi có khách đặt để trùng
tu phục chế di tích cổ. Đứng trước những mặt hàng mỹ nghệ gốm
Bát
Tràng, ta cảm thấy thán phục đến kinh ngạc bởi bàn tay tài hoa của các
nghệ nhân làng gốm - những con người đã sai khiến được đất và lửa để
tạo nên những men ngọc cho đời.
Ðến Bát Tràng hôm nay, ít có ai
ngờ có một thời nghề gốm sứ nơi đây đã có cơ mai một, cả làng chỉ còn
vài lò gốm của HTX với sản phẩm đa dạng như bát, tích, chén, sành phẩm
chất cấp thấp. Ðể có sức sống đầy xuân sắc hôm nay, người Bát Tràng
ngoài cái tinh, cái nhạy còn tiềm ẩn một tình yêu da diết với nghề gốm
cổ truyền. Bằng lòng yêu nghề và sự miệt mài lao động, tìm tòi sáng
tạo, các nghệ nhân đã tìm ra bí quyết men mờ, rạn của gốm cổ Việt để
phục chế các nước men gốm sứ Bát Tràng xưa. Những thành quả lao động
sáng tạo của lớp nghệ nhân già cùng sức trẻ của Bát Tràng đã làm nên
một thế giới đa dạng, sống động lấp lánh sắc màu từ nắm đất quê hương.
Tháng
10/2004 chợ gốm Bát Tràng bao gồm các gian hàng của gần 1000 hộ dân
chuyên sản xuất đồ gốm tiêu dùng đã được khai trương trên khuôn viên
rộng hơn 5.000m² của công ty Cổ phần Gốm sứ Bát Tràng. Không chỉ là nơi
trưng bày và tổ chức các cuộc giao thương, người dân Bát Tràng hy vọng
chợ gốm sẽ thu hút đông đảo khách du lịch và sẽ nhanh chóng trở thành
một địa điểm du lịch nổi tiếng của thủ đô Hà Nội.