Thư viện Hoàng gia Alexandria ở thành phố
Alexandria (Ai Cập) là thư viện công cộng nổi tiếng nhất thời cổ đại,
được thành lập ngay bên bờ Địa Trung Hải từ thế kỷ thứ 3 trước Công
nguyên, dưới thời Hoàng đế Ptolemy II. Thư viện này nằm trong một quần
thể kiến trúc rộng lớn, bao gồm bảo tàng, đài quan sát thiên văn, thảo
cầm viên và các phòng họp.
Sách cho thư viện được Ptolemy mua lại của thư viện
Aristote - nơi lưu giữ những bộ sưu lập phong phú và quý giá nhất thời
bấy giờ. Đến đầu thế kỷ thứ nhất trước Công nguyên, số sách của thư viện
đã lên tới 700 ngàn bản. Alexandria trở thành thư viện phổ cập đầu tiên
trong lịch sử nhân loại, thu hút nhiều nhà tư tưởng và bác học nổi
tiếng đến đọc sách và nghiên cứu. Dù đã bị thiêu hủy trong chiến tranh,
thư viện Alexandria vẫn được coi là một trong bảy kỳ quan của thế giới
cổ đại.
Với ý tưởng khôi phục lại thời hoàng kim của thư
viện Alexandria, một thư viện mới mang tên Alexandrina đã được chính
thức khai trương cách thư viện lừng danh ngày trước 200m. Bên bờ Địa
Trung Hải rì rào sóng vỗ, khu liên hợp thư viện và trung tâm văn hóa
Alexandrina là sự hồi sinh và phát triển của thư viện Alexandria - nơi
tất cả mọi người có thể thỏa mãn lòng ham hiểu biết của mình thông qua
việc tìm hiểu và trân trọng giá trị của văn hóa đọc.
Năm 1974, khi trường đại học Alexandria lựa chọn
khu đất xây dựng thư viện mới nằm không xa vị trí của thư viện thời cổ
đại thì kế hoạch tái tạo thư viện Alexandria đã ra đời và nhanh chóng
nhận được sự ủng hộ của đông đảo cá nhân và các tổ chức trên toàn thế
giới. Một trong những nhà ủng hộ hàng đầu cho dự án này chính là ông
Hosni Mubarak - Tổng thống Ai Cập hiện nay. Tổ chức Văn hóa - Giáo dục
của Liên hợp quốc (UNESCO) cũng nhanh chóng quan tâm tới dự án này bởi
họ hiểu đây sẽ là một điểm lý tưởng để tôn vinh văn hóa và khoa học.
Cuộc thi ý tưởng kiến trúc cho thư viện mới đã được
UNESCO tổ chức năm 1988 nhằm tìm ra kiến trúc sư xứng đáng nhất với giá
trị của di sản. Sau cùng, kiến trúc sư Snohetta (người Na Uy) đã vượt
qua hơn 1.400 “đối thủ” để trở thành người chiến thắng. Năm 1990, ngay
tại hội nghị phát động quyên góp cho việc xây dựng thư viện mới, các nhà
tài trợ đã hứa một con số khổng lồ: 65 triệu USD (hầu hết là từ các
quốc gia Ả Rập). Chiến dịch xây dựng bắt đầu từ năm 1995 và sau 7 năm
thi công với tổng số tiền lên tới 220 triệu đô la, nhân loại đã chính
thức có thêm một kỳ quan văn hóa hiện đại vào ngày 16/10/2002.
Quy mô của thư viện Alexandrina đặc biệt to lớn bởi
đây là ngôi nhà cao 11 tầng, chứa hơn 8 triệu cuốn sách với các phòng
đọc trải rộng trên một diện tích 70.000 m2, có thể phục vụ hàng ngàn
người cùng lúc. Cùng với đó là một loạt những công trình phụ trợ như
trung tâm hội nghị, thư viện đặc biệt dành cho người mù và khiếm thị,
thư viện cho trẻ em, cho thanh niên…
Ngoài ra, một hệ thống các bảo tàng, các phòng trưng bày nghệ thuật,
những phòng lưu giữ đồ cổ giá trị, những bản viết tay cổ nhất trong
lịch sử, khu khám phá thiên văn học, khám phá lịch sử thành phố
Alexandria và Địa Trung Hải... đều được xây dựng hết sức hiện đại, công
phu mà không mất đi vẻ cổ kính, thâm trầm. Kiến trúc của thư viện
Alexandrina được thiết kế vô cùng ấn tượng. Phòng
đọc chính được bố trí dưới một mái vòm kính cao 32 mét, hướng ra phía
biển như một chiếc đồng hồ mặt trời. Những bức tường dựng bằng đá
granite nâu của vùng Aswan được chạm trổ tinh vi theo dạng chữ viết cổ
của 120 tộc người trên trái đất.
Với mục tiêu trở thành một cửa sổ mở ra thế giới
cho người Ai Cập, mở đường vào Ai Cập cho du khách 4 phương, thư viện
Alexandrina đã thực sự là trung tâm nghiên cứu hàng đầu trong thời đại
kỹ thuật số. Nơi đây được trang bị hệ thống kỹ thuật hiện đại nhất từ
thiết bị nghe nhìn, phòng truyền thông đa phương tiện đến phòng xem văn
bản dạng thu nhỏ (microform) và hệ thống Internet hoàn hảo.